Türkmen gazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya nakledilmesi projesi hayata geçiyor

Üç kez adım atılan ancak üçünde de engellenen Türkmen gazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması projesi Türkiye, Türkmenistan ve Azerbaycan’ın kararlılığıyla hayata son vermesi çok yakın…

abone ol

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Ayşegül Ketenci, enerjide Türkmen değerinin değeri, 3 soruda AA Analiz için kaleme aldı.

Enerji üretimi ve güvenliğinin sağlanması, ülkelerin kalkınması için mihenk taşıdır. Enerji tüketimi olmak için hem çıkarım, hem de transit ülke olarak sürdürülebilir yaşam yaşamını sürdürmesi önemlidir. Enerji kaynaklarıyla ilgili çeşitlendirme yapamayan ülkeler, dış politikalarında da başka bir üretim yapan bağımlı hale geliyor ve hareket alanlarını daraltıyor. Hem harcamayı çıkarmak için yeterli altyapıya sahip hem de başka bir yerden kurtulmak için sınırlamadan uzak bir şekilde bu enerji tüketimini sağlayan lojistik müşteriler ve kendi ulusal çıkarları sonundaki enerji politikaları üretebilen ülkeler, prestij elde etme ve bölgesel/küresel çevrelerini yönlendirebilme gücüne sahip oluyor. Enerji güvenliği, her zaman uluslararası yayında üst sıralarda yer aldı. Ancak Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte bu konu çok sıcak ve hayati bir gündem maddesi olarak daha da öne çıktı.

Rusya-Ukrayna savaşı, cereyan ettiği coğrafyada güvenlik sorunlarının yaşanmasına sebep olduğu kadar küresel ölçekte enerji üretimi ve lojistikle ilgili dengelerin de kullanımına neden oldu. Rusya “enerji kozunu” daha önceden de kullandı.

Örneğin 2006 ve 2009 yıllarında Rusya-Ukrayna arasında yaşanan enerji krizleri hafızamızda tazeliğini koruyor. Rusya, bu krizlerde Ukrayna’nın güvenilmez bir transit ülke olduğunu vurgularken, Ukrayna ise Rusya’nın güvenilmez bir enerji deposu olduğunu vurgulamıştı. Olaylar, aktörü tarafından farklı bir şekilde anlatıldı ve dünya görüşüne sunuldu.

2022 krizi ise çok geniş bir coğrafyada büyük yankı uyandırdı ve enerji arz-talep fiyatlarıyla ilgili dengeleri derinden sarstı. Rusya, Kuzey Akım 1 için teknik ev sahipleri bir sürerek bakıma gitti. Kuzey Akım 2 ise zaten hiç hayata geçirilemedi. Savaş öncesi Rusya, Avrupa gazının bir kısmı büyük karşılarken AB, yaptırımlar talimatı Rus gazı tedarikinden uzak durma ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmek istediğini açıkladı. Peki, bu alternatif enerji kaynakları neler olacak?

kapı aralandı

Türkmen gazı, tam da alternatif enerji kaynaklarına çokça ihtiyaç duyulduğu bir ölüme yol açan gelen bir mesele oldu. 14 Aralık 2022 tarihinde Türkmenistan, Azerbaycan ve Türkiye’nin katılımlarıyla zirvesinde, Türkmen geçidinin Azerbaycan-Hazar ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya sevk en önemli gündem maddesi oldu. TANAP ve TAP’ın hayata geçirilmesiyle atılan gelişme, Azerbaycan, Türkiye, Türkmenistan enerji işbirliğinin önünü açtı ve enerji arzında bu coğrafyayı ileriye götüren gelişmelere de kapı araladı. Bu oluşumla, Türk devlet Teşkilatı’nın siyasi, ekonomik ve enerji bölgeleri bölgeleri arasında daha fazla sistem ve güçlü bir yapı tesisi gördüğü görüldü. Türkmen gazının alternatif bir kaynak araştırması için, siyasi söylem düzeyindeki gayretlerin yanında, ciddi altyapı kapsamı da ihtiyacı var. Zira enerjinin varlığı kadar üretim ve lojistiğinin nasıl sağlanacağı da önemli.

Türkmenistan, elde ettiği sonuçlara göre yaklaşık gaz rezervi ile dünyadaki en fazla doğal gaza sahip 4. ülke konumunda. Türkmenistan, gaz zengini bir ülke araştırması yanında, bu gazı sadece Rusya ve Hindistan gibi belli bir merkez satabiliyordu. Dünyanın en büyük gaz tedarikçilerinden olan Rusya, yakın coğrafyasında bulunan ülkelerin kendine düşman olmasını, Türkmenistan gazının dünya pazarlarına yayılmasını ve buranın alternatif bir enerji tüketimini kendi çıkarlarına uygun görmediğini düşünüyorum. Ancak Avrupa ülkelerini de Rusya’ya olan kaldırmayı ortadan kaldırmaya yöneliktir.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, çarpıcı çarpıcı son durumunu şöyle açıklamıştı: “Rus kömüründen tamamen kurtulmayı başardık. Bunun yanı sıra yıl sonuna kadar Rusya’dan alınan petrolün payını da yüzde 10’a düşüreceğiz. Savaşın getirdiği ithal edilen gazın Rusya’nın içinde payı yüzde 40’tı. Aradan geçen 7 ayda bunu yüzde 7,5’e indirdik.”

Şu halde, Türkmen gazı, Avrupa’yı sarsan enerji krizi için bir alternatif olabilir mi ulaşmak için cevabı bulmak için, bunun gerçekleşmesinin karşısında engellerin ne olduğunu da elde etmek gerekiyor.

3 kez engellenmişti! Dev üretim kısıtlamaları türkiye kıracak

Hazar’ın statüsü sorunu bunun önünde bir engel olabilir. Fotoğraflar Birliği zamanında Rusya ve İran’a kıyısı olan Hazar’ın statüsü sorunu, kesintilerin yıkılmasıyla daha karmaşık bir hale geldi. 20 yıllık hareket sonrasında 2018 yılında imzalanan anlaşmayla Hazar’la ilgili tam olarak berrak bir direnişe ulaşılamasa da bütün ortasında mutabık kalmış bir metin ortaya çıkmış oldu. Anlaşmanın 14. maddesine göre, Türkmenistan gazının iletilmesinin nihai olması mümkün olsa da “çevresel hassasiyet” savlarıyla engellemeler olabilir. Bu noktada, özellikle kıyıdaş olanların verecekleri tepkileri öngörüp, zorunlu olarak çalıştırmaları gerekir.

Büyüyen, yumuşak güç özelliklerine sahip olmaya ve ülkelerine özgü ağırlıklarının da farkında olarak, bölgesel işbirliklerinin yönelimlerine önem arz ediyor. Sürdürülebilir, barışçıl bir dilin hakim olduğu, ortak çıkarlara vurgu yapan ve kucaklayıcı bir kamu diplomasisi sahibi olması beklenen gereksinimlerin aşılmasını kolaylaştıracaktır. Türkmen vergilerinin, Batı ülkelerinin başta olmak üzere farklı coğrafyalara iletilmesinde Türkiye kilit bir transit ülke olacağı gibi, kendisi için de buradan gaz ithal ve enerji elde etme olma yolunda ilerleyebilecektir. Türkiye’nin birleştirici, genel bir kamu diplomasisi yürütmesi, Ukrayna Tahıl Koridoru’nun açılışında oynadığı rol benzer şekilde kolaylaştırıcı rolün benzer şekilde olayının tüm bölümlerinin aynı masa merkezlerini birleştirebilmesi, bu bölümün ilgili umutların yeşermesine, hatta sonuna dönüşmesine sunabilir.

.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *