Kahire’den sonra Şam’la… ‘Kilit açan tokalaşma’ ne zaman olur

Suriye ve Mısır’la ilişkilerdeki beklentiyi artırma sürecini, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın geçen hafta G20 zirvesinin ardından seçimden sonra Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’la açıklamalarda “sil baştan” yapılabileceğini söylemesiyle başladı. Ardından da Erdoğan’ın Mısır Devlet Başkanı Abdulfettah Sisi’yle Katar’da el sıkışması gündem oldu. Tek kareye birçok anlam yüklendi. Oysa ayaküstü bir selamlaşma, kullanılan kurulan nezaket cümleleri ve hal hatır sorma çerçevesindeydi. Kısa da olsa etkisi büyüktü. Karşılıklı sert açıklamaların ardından iki lider ilk kez sıkışabildi. Ankara-Kahire arasında bir birliktelikleri devam eden görüşmelerde gelinen en üst noktada bu el sıkışma oldu. Kaynaklar “normalleşmede kritik bir sürecin başlangıcı, adeta kilitleyen bir el sıkışma” yorumunu yaptılar.

Mısır’ı kucaklamaktan sonra hangi yerde, nasıl devam edeceği merak edilirken, bir yandan da Suriye’de. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yıllarca görüşmediği Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’la bakanlar Sisi’yle olduğu gibi “kilit açacak bir el sıkışmasının” ne zaman geleceği soruluyor.

3 YILDIR DEVAM EDEN İSTİHBARİ GÖRÜŞMELER

Ankara Şam rejimiyle arka kapı diplomasisini 2019 yılında bu yana sürdürüyor. Bu görüşmeleri karşılamanın ilk olarak yine bu köşesinden okumuştunuz. Arka kapı diplomasisi, zorlu ülkelerle normalleşmeden önce ilk ayak olarak yürütülüyor. Süreç şöyle işliyor:

1- İstihbarat birimleri arasında diplomasi başlıyor.
2- Görüşmeler belli bir aşamaya geldiğinde dışişleri bakanları devreye giriyor.
3- Sorunlar çözülüp, anlaşmalar sona erdiğinde devlet başkanları arasında görüşmeler yapılıyor.

BAHÇELİ’NİN ÇAĞRISI EKLENDİ

Başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere Ankara’dan Esad’la görüşmeler hakkında yapılan açıklamalara son olarak MHP Lideri Devlet Bahçeli’nin “Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Beşar Esad ile de görüşme vasatı açılmalı” eklendi. Şu an için iki ülke arasında sadece istihbarat birimlerinin görüşmeleri mevcut. 2019’dan farkı ise şu:

1- O anda Rusya da masadaydı. Şam rejimini, Rusya’nın koyduğu sınırlandırmaya çıkmıyordu.

2- Ukrayna savaşını başlatmaca Rusya’nın gücünü Ukrayna’ya aktardı.

3- Ankara-Şam istihbarat birimlerinin üst düzey görüşmeleri de hız kazandı.

HEM ZAMANA HEM DİĞER AKTÖRLERİN KATKISINA İHTİYAÇ VAR

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Esad’la görüşse de Suriye’nin toprak durumunun güvencesi, istikrara kavuşması o kadar da kolay değil. Yetkililer şu konuların verilerini çiziyor:

* Suriye’de kalıcı istikrar ve barış için ABD, İran, İsrail, Rusya, Ürdün gibi ülkeler de bölgeye girmeli.

* Suriye bölgelerindeki söz konusu aktörler alana girmedikçe ve güçlerini belli ölçüde çekmeye devam ettikçe Ankara ve Şam’ın uzantısı kısa vadede birlikte bulundurulması zor görünüyor.

* İstihbarat görüşmelerinde masada bulunan konulardan, masada bulunan belli bir çözüm aşamasına gelmesi bekleniyor.

* Yine de kaynaklar iki ülke arasında devam eden çözüm arayışılı görüşmelerin önemine dikkat çekiyor.

* Bu süreçte bölgesel, uluslararası bir ya toplantı da evsahip yerelde bir toplantıda Esad’la Erdoğan’ın davetlileri Sisi’yle olduğu gibi el sıkışmasının toplantılarında “kilit açıcı bir oda” olacağı ifade ediliyor.

Masadaki rakip üç başlık

ANKARA-Şam masasının kritik noktaları ise şöyle:

1- Terör örgütü PYD-YPG ne olacak?

* Ankara’daki bilgi Suriye-YPG arasında yapılan bazı görüşmelerin bozulmasıyla sonuçlandığı yönünde.
* Esad’ın Suriye’de topraklarını koruyarak, YPG-PYD’nin elindeki enerji alanlarını istediği biliniyor.

2- Türkiye’de bulunan Esad muhalifleri ne olacak, sisteme nasıl dahil olacak?

3- Mültecilerin dönüşü nasıl ve ne şekilde yapılacak?

.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *